Dental Services

บริการทางทันตกรรม

KIDS Pediatric Dentistry

ทันตกรรม
สำหรับเด็ก

ฟันน้ำนมมีความสำคัญไม่น้อยกว่าฟันแท้ คุณพ่อคุณแม่ส่วนใหญ่มักให้ความสำคัญแต่ฟันแท้ เพราะคิดว่าฟันแท้จะอยู่กับลูกไปตลอดชีวิต จึงมองข้ามความสำคัญของฟันน้ำนมไป ฟันน้ำนมมีความสำคัญมากมาย เช่น ช่วยในการบดเคี้ยวอาหารทำให้เด็กๆได้รับสารอาหารที่ดีครบถ้วน ช่วยให้เด็กๆมีรอยยิ้มที่สวยงาม ช่วยในการออกเสียงได้ถูกต้องชัดเจน ที่สำคัญคือ ฟันน้ำนมช่วยกันพื้นที่ให้ฟันแท้ที่ขึ้นได้ถูกที่และเรียงสวยงาม

ฟันน้ำนมคืออะไร

เด็กแรกเกิดทุกคนไม่มีฟันให้เห็นในช่องปากหลายคนจึงคิกว่าฟันเป็นอวัยวะที่เกิดขึ้นภายหลังจากที่เด็กเกิดแล้ว ที่แท้จริงแล้ว ฟันน้ำนมเริ่มมีการพัฒนาการเมื่ออายุครรภ์ได้ 6 สัปดาห์ โดยกำเนิดขึ้นในช่วงเวลาที่ร่างกายทารกกำลังพัฒนากับอวัยวะอื่นๆ โดยการรวมตัวของเนื้อเยื่อเกิดเป็นปุ่มเล็กๆที่เรียกว่า “ หน่อฟัน” อยู่ภายในบริเวณที่จะเจริญเป็นกระดูกขากรรไกรบน 10 หน่อ  และอยู่ในขากรรไกรบน 10 หน่อ

ฟันน้ำนมของเด็กเริ่มขึ้นเมื่อไร

เด็กอายุได้ประมาณ 6 เดือน  ฟันน้ำนมซี่แรกจะเริ่มขึ้นโดยทั่วไปมักขึ้นพร้อมกัน 2 ซี่ คือ ฟันซี่หน้าล่างที่อยู่กึ่งกลางของขากรรไกรล่าง มีเด็กบางคนที่ฟันอาจจะขึ้นเร็วหรือช้ากว่านี้ก็ได้บ้าง ฟันน้ำนมจะทยอยขึ้นมา

ทำไมฟันน้ำนมผุง่ายกว่าฟันแท้

ฟันน้ำนมผุง่ายกว่าฟันแท้ เพราะมีเคลือบฟันบางกว่า และมีแร่ธาตุแคลเซียมฟอตเฟตเป็นองค์ประกอบน้อยกว่าฟันแท้  และเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้การผุของฟันน้ำนมผุลุกลามสู่โพรงประสาทฟันได้อย่างรวดเร็ว นอกจากนี้ เด็กเล็กมักกินอาหารจากการดูดขวด ทำให้ฟันแช่อยู่ในอาหารได้นาน ถ้าเป็นอาหารที่มีน้ำตาลก็จะทำให้ฟันผุง่ายขึ้นประกอบกับเด็กเล็กส่วนใหญ่แปรงฟันเอง และแปรงได้ไม่สะอาด จึงเป็นปัจจัยร่วมให้เด็กๆ มีฟันผุได้ง่ายนครบ 20 ซี่ เมื่อเด็กอายุได้ 2 -3 ปี โดยฟันน้ำนมแต่ละซี่จะมีอายุการขึ้นที่แตกต่างกัน

ฟันผุมีผลเสียต่อเด็กอย่างไร

ฟันผุเป็นรูลึกจะทำให้เด็กปวดฟัน ไม่สามารถเคี้ยวอาหารได้ เด็กจึงไม่อยากกินอาหารมื้อหลัก รูฟันผุจะมีเศษอาหารตกค้างสะสมอยู่ เป็นแหล่งอาหารที่ดีของเชื้อโรค เชื้อโรคในรูฟันจึงเพิ่มจำนวนขึ้นเรื่อยๆ รูฟันผุจึงเปรียบเสมือนหลุมระเบิดของเชื้อโรค เชื้อโรคจำนวนมากสามารถแพร่กระจายไปยังส่วนต่างๆของร่างกายเด็กได้ ทำให้เกิดการอักเสบตามอวัยวะต่างๆ ที่พบได้บ่อย คือ การบวมตามบริเวณใบหน้า  และใต้คางเด็กบางคนอาจมีอาการคออักเสบ  ไซนัสอักเสบ หรือบางครั้งเชื้อผ่านไปทางกระแสเลือดทำให้เกิดการเจ็บป่วยอย่างรุนแรง เช่น  การติดเชื้อที่หัวใจ  การที่เด็กไม่สามารถกินอาหารได้ตามปกติ   อาจทำให้ได้รับอาหารไม่เพียงพอ ซึ่งจะมีผลต่อการเจริญเติบโตและพัฒนาการของเด็ก

ฟันผุของเด็กสังเกตได้อย่างไร

ฟันผุในระยะเริ่มแรก จะพบว่าเคลือบฟันมีสีขาวขุ่น ด้านๆ ไม่มันวาว เหมือนเคลือบฟันที่ปกติ เมื่อการผุลุกลามถึงชั้นเนื้อฟัน สีขาวขุ่นจะเปลี่ยนเป็นหลุมสีน้ำตาล ระยะนี้ถือว่าฟันผุแล้ว การผุในช่วงนี้เด็กจะไม่ปวด แต่หากปล่อยให้มีการลุกลามเป็นรูลึก เป็นโพรงดำๆ ถึงโพรงประสาทฟัน เด็กจะปวดฟัน โดยจะมีอาการปวดเป็นครั้งคราว เป็นๆ หายๆ ทำให้เด็กต้องทนทุกข์ทรมานเป็นเวลานาน

การดูแลช่องปากและฟันในแต่ละช่วงอายุ

เมื่อฟันยังไม่ขึ้น  : ช่วงนี้เด็กจะทานแต่นม เด็กที่ลิ้นเป็นฝ้าขาวไม่ต้องกังวลเพราะจะหายเองได้ในช่วงนี้ให้คุณพ่อคุณแม่ใช้ผ้าสะอาดชุบน้ำต้มสุกที่เย็นแล้ว เช็ดทำความสะอาดลิ้น เหงือก กระพุ้งแก้มวันละ2 ครั้ง ตอนเช้า-เย็น

ฟันเพิ่งขึ้นพ้นเหงือก หรือหลัง 6 เดือนที่เด็กทานอาหารเสริมแล้ว : ช่วงนี้การใช้แปรงสีฟันทำความสะอาดฟันจะยังไม่สะดวกเพราะแปรงสีฟันขนาดใหญ่เกินไป ให้ใช้ผ้าสะอาดชุบน้ำต้มสุกที่เย็นแล้ว แล้ว เช็ดทำความสะอาดลิ้น เหงือก กระพุ้งแก้มวันละ2 ครั้ง ตอนเช้า-เย็นเด็กที่ฟันเพิ่งขึ้นอาจมีเลือดออกขระแปรงฟันหรือเช็ดฟัน ไม่ต้องตกใจ

เมื่อฟันขึ้นเกินครึ่งซี่ : ในช่วงนี้ให้แปรงฟันให้ลูกได้เลย โดยเลือกแปรงสีฟันไนล่อนที่มีขนาดเหมาะสมกับช่องปากของเด็ก ขนนุ่มหน้าตัดตรง ปลายขนแปรงกลมมน มีด้ามจับถนัดมือ และที่สำคัญให้เลือกใช้ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์สำหรับเด็ก โดยใช้ปริมาณที่เหมาะสมกับช่วงอายุ ดังนี้

อายุเด็ก 6 เดือน – 1 ปีครึ่ง ปริมาณยาสีฟันแตะแปรงพอชื้น

อายุเด็ก 1 ปีครึ่ง – 3 ปี ปริมาณยาสีฟันเท่าเมล็ดถั่วเขียว

อายุเด็ก 3 ปี – 6 ปี   ปริมาณยาสีฟันเท่าเมล็ดข้าวโพด

อายุเด็ก 6 ปีขึ้นไป   ปริมาณยาสีฟันครึ่งเซนติเมตร

ฟลูออไรด์ป้องกันฟันผุได้อย่างไร

ฟลูออไรด์ ช่วยป้องกันฟันผุได้ 3 ลักษณะ คือ

  • การเสริมสร้างผลึกฟันให้แข็งและต้านทานการผุได้มากขึ้น ทั้งในระยะที่ก่อนฟันขึ้น ขณะที่กำลัง พัฒนาโครงสร้างและระยะที่ฟันขึ้นมาในช่องปากแล้ว
  • ฟลูออไรด์ช่วยกระตุ้นให้เกิดการคืนกลับของแร่ธาตุ ยับยั้งการสูญเสียแร่ธาตุออกจากผิวเคลือบฟัน
  • ฟลูออไรด์ยังช่วยยับยั้งการย่อยสลายอาหารของเชื้อจุลินทรีย์ที่ทำให้ฟันผุ

ฟลูออไรด์ที่ทันตแพทย์นิยมใช้ในการป้องกันฟันผุ ได้แก่

  1. ฟลูออไรด์ เจล (fluoride gel) เหมาะสำหรับเด็กอายุตั้งแต่ 6 ปีขึ้นไป สามารถป้องกันฟันผุในฟันแท้ได้ประมาณ 28% และในฟันน้ำนมประมาณ 20%

ขั้นตอนการเคลือบฟลูออไรด์ เจล : ทันตแพทย์จะแปรงฟันหรือขัดฟันเด็กให้สะอาด เลือกขนาดถาดฟลูออไรด์ (fluoride tray) ให้เหมาะสมกับจำนวนฟัน (ชุดฟัน) ของเด็ก ใส่ฟลูออไรด์เจลลงในถาดฟลูออไรด์ แล้วจึงนำถาดครอบฟันบนและฟันล่าง ให้เด็กกัดไว้เป็นเวลา 4 นาที ขณะเคลือบฟลูออไรด์ต้องมีที่ดูดน้ำลายตลอดเวลา เพื่อป้องกันการกลืนฟลูออไรด์เจลส่วนเกินออก

ข้อแนะนำหลังหลังเคลือบฟลูออไรด์ : ควรงดน้ำ งดอาหาร 30 นาที

  1. ฟลูออไรด์วานิช (fluoride varnish) เหมาะสำหรับเด็กอายุน้อยกว่า 6 ปี และผู้ที่มีความเสี่ยงในการเกิดฟันผุสูง โดยเฉพาะเมื่อมีจุดสีขาว (white spot lesion) บนผิวฟันซึ่งเป็นสัญญาณบอกการเริ่มต้นของรอยผุ เมื่อฟลูออไรด์วานิชสัมผัสบริเวณผิวฟันที่มีจุดสีขาวซ้ำๆหลายๆครั้ง ทำให้เกิดผลึกแคลเซียมฟลูออไรด์ที่ผิวเคลือบฟัน ทำให้ช่วยหยุด รอยผุระยะเริ่มต้นไม่ให้ลุกลามต่อไปได้ ฟลูออไรด์วานิชสามรถป้องกันฟันผุในฟันแท้ได้ 46% และในฟันน้ำนม 33%

ขั้นตอนการทาฟลูออไรด์วานิช ทันตแพทย์จะขัดฟันให้สะอาดและเช็ดฟันให้แห้ง แล้วใช้พู่กันทาฟลูออไรด์วานิชบางๆบนผิวฟัน โดยเน้นที่บริเวณเริ่มผุจุดสีขาว และด้านที่มีความเสี่ยงในการเกิดฟันผุสูงคือด้านประชิดในซอกฟัน และด้านบดเคี้ยว ควรหลีกเลี่ยงการทาโดนเหงือก เพื่อลดอาการระคายเคือง

ข้อแนะนำหลังการทาฟลูออไรด์วานิช : งดน้ำงดอาหาร 30 นาที เลี่ยงอาหารแข็ง 2 ชั่วโมง งดการแปรงฟัน 1 คืน และงดการแปรงฟันในวันที่ทาฟลูออไรด์วานิช เพื่อเพิ่มเวลาการยึดติดและการปล่อยฟลูออไรด์สู่ผิวเคลือบฟัน

การเคลือบหลุมร่องฟันป้องกันฟันผุ

วัสดุอุดหลุมร่องฟันคือ พลาสติกเคลือบผิวฟันสำหรับเคลือบบนผิวฟันด้านบดเคี้ยวของฟันที่อยู่ด้านใน ได้แก่ ฟันกราม และ ฟันกรามน้อย เพื่อปกป้องฟันจากฟันผุ

ทำไมจึงต้องอุดหลุมร่องฟัน   พื้นผิวด้านบดเคี้ยวของฟันกรามและฟันกรามน้อยจะมีร่อง หรือที่เรียกว่า “หลุมร่องฟัน” อยู่เป็นจำนวนมาก ทำให้เสี่ยงต่อการเกิดฟันผุ หลุมร่องฟันเหล่านี้อาจจะเป็นร่องลึก ยากต่อการทำความสะอาด และยังอาจแคบกว่าขนาดของขนแปรงแต่ละเส้นบนแปรงสีฟันก็ได้ ดังนั้น คราบแบคทีเรียจึงสะสมอยู่ในบริเวณดังกล่าว และแบคทีเรียจะปล่อยกรดออกมาทำลายเคลือบฟัน ทำให้เกิดฟันผุตามมา ถึงแม้ว่าฟลูออไรด์จะช่วยป้องกันฟันผุทั้งหมด แต่วัสดุอุดหลุมร่องฟันจะเพิ่มเกราะป้องกันบริเวณที่เป็นหลุมและร่องอีกชั้นหนึ่งโดยเข้าไปเคลือบเหนือบริเวณหลุมร่องฟัน

ต้องเคลือบหลุมร่องฟันเมื่อไหร่  ปกติแล้ว ทันตแพทย์จะเคลือบหลุมร่องของฟันกรามแท้ซี่แรกเมื่อฟันด้านบดเคี้ยวโผล่พ้นเหงือกขึ้นมาทั้งซี่ โดยฟันซี่นี้จะงอกขึ้นมาตามหลังฟันน้ำนม และหากผิวด้านบดเคี้ยวของฟันได้รับการเคลือบหลุมร่องฟันเอาไว้ ฟันก็จะได้รับการปกป้องไปด้วย ฟันกรามและฟันกรามน้อยจะค่อย ๆ งอกขึ้นมาจนกระทั่งคนเราอายุประมาณ 11-13 ปี

ขั้นตอนการเคลือบหลุมร่องฟัน

โดยทั่วไปแล้ว การทาวัสดุอุดหลุมร่องฟันไม่เจ็บเลยและไม่จำเป็นต้องกรอฟันหรือใช้ยาชาแต่อย่างใด

  1. อันดับแรก ทันตแพทย์จะขัดผิวฟันด้วยวัสดุพิวมิซเพื่อขจัดคราบจุลินทรีย์และเศษอาหารออกจากหลุมและร่องฟันที่จะทำการเคลือบหลุมร่องฟัน
  2. ทันตแพทย์จะใช้แปรงทาวัสดุอุดหลุมร่องฟันลงไปบนผิวฟัน และฉายแสงเป็นเวลาประมาณ 30 วินาทีเพื่อให้วัสดุยึดแน่นกับผิวฟัน
  3. ในขั้นตอนสุดท้าย ทันตแพทย์จะตรวจดูวัสดุอุดหลุมร่องฟันและการสบฟันเป็นขั้นตอนสุดท้าย เมื่อวัสดุอุดหลุมร่องฟันแข็งตัว วัสดุจะกลายเป็นพลาสติกเคลือบผิวฟัน โดยสามารถใช้ฟันซี่นั้นเคี้ยวอาหารได้ตามปกติ

ทำไมต้องพาเด็กเล็กๆ ไปพบหมอฟัน

การพาเด็กเล็กๆ ไปพบหมอฟันมีส่วนช่วยป้องกันฟันผุให้เด็กได้ โดยที่เด็กจะได้ประโยชน์ จากการตรวจสภาพช่องปาก เพื่อตรวจหารอยผุในระยะเริ่มแรกที่ยังไม่เป็นรู หากพบจะสามารถให้การป้องกันไม่ให้ลุกลามเป็นรูผุได้ รวมทั้งการตรวจความสะอาดช่องปากเด็กร่วมกับการซักถามถึงการเลี้ยงดูเด็ก จะทำให้ได้รับคำแนะนำที่เหมาะสมต่อการดูแลฟันเด็กในแต่ละคน ซึ่งเป็นโอกาสอันดีที่แม่จะได้เรียนรู้ หรือฝึกการแปรงฟันให้เด็กได้ และยังมีส่วนช่วยให้เด็กเกิดความคุ้นเคยกับหมอฟัน และให้ความร่วมมือที่ดีต่อการรักษาฟันต่อไป โดยทั่วไปเด็กควรได้รับการตรวจช่องปากตั้งแต่มีฟันขึ้น หรืออย่างช้าที่สุด เมื่ออายุได้ 1 ปี

ข้อปฏิบัติให้เด็กมีสุขภาพฟันที่ดี

เมื่อปัญหาฟันน้ำนมผุ เป็นปัญหาใหญ่และส่งผลต่อการเจริญเติบโตของเด็กอย่างคาดไม่ถึง ดังนั้น หากคุณพ่อคุณแม่ไม่อยากให้ฟันน้ำนมของลูกผุ ต้องหมั่นใส่ใจในเรื่องความสะอาดของช่องปากของลูกและปฏิบัติดังต่อไปนี้

  • ฝึกให้เด็กทารกเข้านอนโดยไม่มีนิสัยติดขวดนม
  • ป้องกันไม่ให้เด็กถือขวดเดินเล่น หรือปล่อยให้เด็กนอนกัดขวดนมหรือเผลอหลับขณะมีขวดนมอยู่
  • สอนเด็กให้ใช้แก้วน้ำแทนขวดนมตั้งแต่อายุ 6- 12 เดือนและควรเลิกใช้ขวดนมตั้งแต่เมื่ออายุเกิน 1 ปีไปแล้ว
  • ฝึกนิสัยไม่ให้ลูกรับประทานจุกจิก อาหารรสหวานเพราะเป็นสาเหตุของฟันผุ ควรให้รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ และทานให้เป็นเวลา
  • ล้างปากให้ลูกหลังดื่มนม กินขนม หลังรับประทานอาหารทุกครั้ง
  • แปรงฟันให้ลูกด้วยยาสีฟันที่มีส่วนผสมของฟลูออไรด์วันละ 2 ครั้ง เช้า-เย็น
  • สอนวิธีทำความสะอาดช่องปากและการแปรงฟันที่ถูกวิธีแก่ลูก
  • พาลูกไปพบทันตแพทย์ เพื่อตรวจฟันเป็นประจำทุก 6 เดือนเพื่อจะได้รับความรู้และแนวทางปฏิบัติในการดูแลสุขภาพในช่องปากอย่างถูกต้อง